Wil je buiten filmen dan zul je al snel merken dat je het diafragma van je lens behoorlijk dicht moet draaien wil je beeld niet flink overbelicht zijn. Wat als je toch graag die zachte achtergrond blur wilt krijgen en  met een wijd open diafragma wilt filmen? De oplossing: gebruik een ND-filter!


ND 101
Een ND filter staat voor neutral density en wordt in het Nederlands ook wel grijsfilter genoemd. Het filter zorgt voor een gelijkmatige verdonkering van de belichting. ND-filters zijn er in verschillende type en mogelijkheden. Voor het gebruik met een systeemcamera, en dan met name wanneer je deze camera gebruikt om een gimbal (stabilisatie apparatuur) is het handig om te kiezen voor Nd filters die je op direct op de lens van de camera draait.

ND filters die je op de cameralens kunt draaien zijn er met een vaste grijswaarde of met een variabele grijswaarde. Wanneer je buiten aan het filmen bent is de kans groot dat de belichting niet constant is. De zon gaat langzaam onder of er komen wolken voor de zon. Je kunt je voorstellen dat wanneer je ND filters met een vaste grijswaarde gebruikt het vervelend kan zijn om telkens van filter te moeten wisselen. Wanneer je je shots zorgvuldig uitdenkt kun je die tijd hebben, maar wanneer je run-and-gun aan de slag bent heb je daar niet altijd tijd voor. Dit is waar een variabel ND-filter van pas komt.

Variabel ND filter
Een variabel ND filter wordt ook wel een fader genoemd en wordt, simpel gezegd, donkerder wanneer je eraan draait. Gewoonlijk draait een variabel ND filter door, dus nadat je de maximale verdonkering hebt bereikt draai je het ND filter weer lichter richting de minimale verdonkering. Variabel klinkt als de meest ideale oplossing in vergelijking met een vast ND filter, right?

Helaas.

Er is één minpuntje, namelijk: in de buurt van z’n max wordt er een kruispatroon zichtbaar. Het beeld is niet meer langer gelijkmatig verdonkerd. Vanaf de zijkanten begint het filter meer te verdonkeren dan in het midden. Bij onze Hoya Variable Density filter vonden wij dat een onwerkbaar probleem. Het is namelijk voorgekomen dat we tijdens het filmen dachten nog geen ongelijkmatige verdonkering te zien, maar eenmaal achter de PC was het zichtbaar dat het beeld in de hoeken wél donkerder was dan in de rest van het beeld.

NiSi Variabel ND filter
Na enig onderzoek op internet kwamen we erachter dat er een merk is dat claimt een technologie te hebben ontwikkeld waarbij het kruispatroon niet zichtbaar is. De lens is wat duurder dan andere merken maar aan de hand van de voorbeeld afbeeldingen zag het er goed uit. Wij hebben hem aangeschaft.

Eerste indruk: dit filter draait niet klokje rond, maar draait van min. naar max. In het midden staat er een aanduiding ‘wide’. Aan het einde staat er ‘tele’. Het lijkt erop dat er aangeraden wordt het filter niet helemaal naar max. te draaien wanneer je het gebruikt op een wijde lens. Dat vonden wij apart. Tijd om het filter te vergelijken met onze Hoya.

NiSi Variabel ND vs. Hoya Variabel  ND

Het NiSi variabel ND filter verdonkert van ND4 tot ND1500 dit zijn 2 tot 10,5 stops.
Het Hoya variabel ND filter verdonkert van 1.5 tot 9 stops, maximaal ND512.

Voor deze test hebben we de volgende testopstelling gebruikt:

– Manfrotto HD504 statief
– Sony Alpha A7s
– Atomos Ninja Assassin
– Commlite EF – E adapter
– Tamron 24-70 lens

Het ND filter is op de camera gedraaid en er is langzaam verdonkerd van minimaal naar maximaal. In de testresultaten die getoond worden is er met een brandpuntafstand van 24 mm gefilmd. De testopnames zijn vlak achter elkaar gemaakt terwijl er geen wolken voor de zon waren. Met scopes is een nagenoeg identieke overal verdonkering tussen de twee filters naast elkaar gezet. Zie de resultaten hieronder.

Testafbeelding 1: Lichte verdonkering

Testafbeelding 2: Sterkte verdonkering

Bij een lichte verdonkering ziet het beeld er in beide gevallen op het eerste oog goed uit. Bij nadere inspectie lijk je toch bij de Hoya al een onevenredige verdonkering in de hoeken te zien. De linker bovenhoek en rechter onderhoek worden eerder donker dan de tegenovergestelde hoeken. Bij een sterkere verdonkering is dat bij de Hoya goed zichtbaar. Het NiSi filter daarentegen blijft wél evenredig donker.

Testafbeelding 3: Maximale verdonkering.

Bij maximale verdonkering is toch ook bij het NiSi filter zichtbaar dat het beeld niet gelijkmatig is verdonkerd. Echter, bij het NiSi filter begint het kruis in alle 4 de hoeken en kruipt het van daaruit op naar het midden. Dit betekend dat je wanneer je met een telelens filmt het kruispatroon pas later zichtbaar is. Vandaar de waarschuwing om bij een wijde lens het filter niet tot maximaal te draaien.

Conclusie
Het NiSi filter is sterker. Het kruispatroon komt later in beeld. Het niet doordraaien van het filter is handig. Hoewel het kruispatroon bij dit NiSi filter niet helemaal verleden tijd is, is het filter al met al een stuk beter dan het Hoya filter. Er is gemakkelijk om bij het kruispatroon weg te blijven. NiSi had ervoor kunnen zorgen dat het doordraaien van het filter al zou stoppen voordat het kruis patroon zichtbaar is, maar in plaats daarvan geven ze ons bij gebruik met een telelens nog anderhalve stop extra verdonkering. Al met al is dit filter goed te gebruiken.